Czym jest certyfikacja tłumaczenia i kto może jej dokonać – przegląd standardów międzynarodowych
Globalizacja i coraz intensywniejsza wymiana dokumentów między krajami sprawiły, że certyfikacja tłumaczenia stała się pojęciem kluczowym – zarówno dla firm, instytucji publicznych, jak i osób prywatnych. Składasz wniosek o wizę, rejestrujesz zagraniczną spółkę, ubiegasz się o uznanie dyplomu? Urząd lub sąd z dużym prawdopodobieństwem zażąda tłumaczenia certyfikowanego. Czym jednak dokładnie jest taka certyfikacja i kto ma prawo jej dokonać? Odpowiedzi różnią się w zależności od kraju i systemu prawnego, dlatego warto przyjrzeć się standardom obowiązującym na świecie.
Czym są tłumaczenia certyfikowane?
Certyfikacja tłumaczenia to formalne potwierdzenie, że przekład dokumentu jest wierny i kompletny w stosunku do oryginału. W praktyce tłumacz lub upoważniony podmiot składa oświadczenie o rzetelności wykonanej pracy. Od zwykłego przekładu certyfikowane tłumaczenie różni się przede wszystkim tym, że niesie ze sobą określoną odpowiedzialność prawną i jest akceptowane przez instytucje urzędowe.
Warto przy tym odróżnić certyfikację od uwierzytelnienia, czyli notaryzacji. Certyfikacja dotyczy samego procesu tłumaczenia i jego zgodności z oryginałem. Uwierzytelnienie notarialne potwierdza natomiast tożsamość osoby podpisującej dokument – nie jego merytoryczną poprawność.
Kto może dokonać certyfikacji? Standardy w różnych krajach
Polska – tłumacz przysięgły
W Polsce przysięgłe tłumaczenie dokumentów urzędowych wykonuje wyłącznie tłumacz przysięgły – osoba wpisana na listę prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości. Poświadcza ona przekład własną pieczęcią i podpisem, biorąc za niego pełną odpowiedzialność prawną. Tytuł ten reguluje ustawa z 2004 roku o zawodzie tłumacza przysięgłego.
Stany Zjednoczone
W USA nie istnieje centralny rejestr certyfikowanych tłumaczy. Certyfikacji może dokonać sam tłumacz, składając pisemne oświadczenie – tzw. certificate of accuracy – potwierdzające dokładność przekładu. Dodatkowym sygnałem kompetencji jest certyfikat wydany przez American Translators Association (ATA), choć jego posiadanie nie jest wymagane prawnie.
Unia Europejska i kraje anglosaskie
W większości krajów Unii Europejskiej funkcjonuje system tłumaczy przysięgłych lub sądowych zbliżony do polskiego modelu. W Niemczech mówi się o beeidigter Übersetzer, we Francji o traducteur assermenté. Wielka Brytania – podobnie jak USA – nie posiada jednolitego systemu certyfikacji państwowej. Jakość pracy potwierdza tam przynależność do organizacji takich jak Chartered Institute of Linguists (CIOL) czy Institute of Translation and Interpreting (ITI).
Normy jakości w branży tłumaczeniowej
Poza regulacjami prawnymi branża tłumaczeniowa dysponuje własnym zestawem międzynarodowych norm jakości. Najważniejsza z nich to norma ISO 17100, która określa wymagania dotyczące procesów tłumaczeniowych, kompetencji tłumaczy oraz zasad kontroli jakości w biurach tłumaczeń. Posiadanie certyfikatu ISO 17100 przez agencję to dla klienta wyraźny sygnał, że przekład powstał zgodnie z najwyższymi standardami branżowymi.
Kiedy certyfikacja tłumaczenia jest niezbędna?
Certyfikowane tłumaczenie jest wymagane przede wszystkim w przypadku:
- dokumentów urzędowych – aktów urodzenia, małżeństwa, zgonu, wyroków sądowych,
- dyplomów i świadectw składanych w zagranicznych uczelniach lub urzędach pracy,
- umów i dokumentów korporacyjnych używanych w postępowaniach prawnych,
- wniosków wizowych i imigracyjnych składanych w ambasadach i urzędach konsularnych.
Artykuł został przygotowany z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji i ma charakter wyłącznie informacyjny. Nie stanowi porady prawnej, językowej ani zawodowej i nie może być traktowany jako substytut konsultacji ze specjalistą. Autor i wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie zawartych tu treści. W sprawach wymagających oficjalnych tłumaczeń lub opinii prawnej zalecamy kontakt z certyfikowanym tłumaczem przysięgłym lub radcą prawnym.